ใช้ปลั๊กอิน WordPress สำเร็จรูปหรือเขียนเอง เลือกอย่างไรให้เหมาะกับงาน?

คำตอบสั้น ๆ คือ ให้ดูที่ “ความเฉพาะตัวของงาน” เป็นหลัก ถ้างานที่ต้องการเป็นงานมาตรฐานที่หลายธุรกิจก็ทำเหมือนกัน ปลั๊กอินสำเร็จรูปมักคุ้มกว่าและเริ่มใช้ได้เร็วกว่า แต่ถ้าเงื่อนไขงานเป็นแบบเฉพาะของร้านคุณจริง ๆ จนต้องดัดแปลงของสำเร็จรูปหลายจุด การเขียนเองอาจจัดการง่ายกว่าในระยะยาว สิ่งที่ต้องระวังคือ อย่าเชื่อคำกล่าวลอย ๆ ว่าของเขียนเองเร็วกว่าหรือปลอดภัยกว่าเสมอ เพราะทั้งสองเรื่องขึ้นกับฝีมือคนทำและการดูแลหลังส่งมอบมากกว่าขึ้นกับว่าเป็นของสำเร็จรูปหรือไม่

เริ่มจากนิยามขอบเขตงานให้ชัดก่อน

ก่อนเทียบสองทางเลือก ควรตอบตัวเองให้ได้ว่างานที่ต้องการมีเงื่อนไขพิเศษกี่ข้อ วิธีง่าย ๆ คือเขียนขั้นตอนการทำงานจริงออกมา แล้วขีดเส้นใต้ทุกจุดที่ร้านคุณทำต่างจากร้านทั่วไป

นำเงื่อนไขที่จำเป็นไปเทียบกับความสามารถและจุดที่ปรับแต่งได้ของปลั๊กอินจริง จำนวนเงื่อนไขอย่างเดียวบอกความยากไม่ได้ บางโจทย์มีข้อกำหนดหลายข้อแต่ตั้งค่าได้ครบ ขณะที่เงื่อนไขสำคัญเพียงข้อเดียวอาจต้องพัฒนาเพิ่มมาก จึงควรทดลองกับข้อมูลตัวอย่างก่อนเลือกทาง

คู่มือนักพัฒนาของ WordPress อธิบายว่าปลั๊กอินคือวิธีเพิ่มความสามารถให้เว็บโดยไม่ต้องไปยุ่งกับไฟล์แกนของระบบ ซึ่งหมายความว่าทั้งของสำเร็จรูปและของที่เขียนเองต่างก็ทำงานอยู่บนกลไกเดียวกัน อ่านเพิ่มได้ที่ Introduction to Plugin Development

เทียบทีละมุม

ขอบเขตและความยืดหยุ่น

ปลั๊กอินสำเร็จรูปถูกออกแบบมาให้ตอบโจทย์คนหมู่มาก จุดแข็งคือมีฟีเจอร์เยอะและมักมีตัวเลือกให้ตั้งค่าได้พอสมควร จุดอ่อนคือฟีเจอร์ที่ไม่ได้ใช้ก็ติดมาด้วย และเมื่อโจทย์เฉพาะเกินกว่าที่ตัวเลือกรองรับ ก็ต้องหาทางเสริม ซึ่งบางครั้งจบด้วยการติดปลั๊กอินเสริมอีกตัว

ปลั๊กอินที่พัฒนาตามสั่งกำหนดขอบเขตให้ตรงขั้นตอนงานได้ แต่ความสามารถนอกขอบเขตอาจต้องพัฒนาและทดสอบเพิ่มเติม จึงควรระบุสิ่งที่ต้องใช้ตั้งแต่รอบแรกให้ชัด

ต้นทุนตลอดการใช้งาน

อย่าเทียบแค่ราคาตอนเริ่ม ให้ลองคิดเป็นต้นทุนตลอดเวลาที่ใช้งานจริง ฝั่งของสำเร็จรูปมีทั้งแบบไม่มีค่าใช้จ่ายและแบบมีค่าบริการ เช่น ค่าสนับสนุนหรือแพ็กเกจอัปเดต ฝั่งของเขียนเอง ต้นทุนก้อนใหญ่มักอยู่ช่วงเริ่มต้น แล้วตามด้วยค่าดูแลแก้ไขเมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยน

สิ่งที่คนมักลืมใส่ในการคำนวณคือเวลาของตัวเอง เวลาที่ใช้ลองตั้งค่า เวลาที่ใช้สอนพนักงาน และเวลาที่เสียไปเมื่อระบบทำงานไม่ตรงกับที่ต้องการ ต้นทุนส่วนนี้ไม่ปรากฏในใบเสร็จแต่มีอยู่จริง

ค่าบริการและเงื่อนไขการใช้งาน

ตรวจรายละเอียดแพ็กเกจของผู้ให้บริการ เช่น จำนวนเว็บที่ได้รับการสนับสนุน สิทธิ์รับอัปเดต บริการออนไลน์ที่ต้องใช้ร่วมกัน และสิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อหยุดต่ออายุ แยกเรื่องค่าบริการออกจากสิทธิ์ในตัวโค้ด และใช้เงื่อนไขของผลิตภัณฑ์นั้นเป็นหลัก

ฝั่งของเขียนเอง เรื่องที่ต้องตกลงให้ชัดคือสิทธิ์ในโค้ดหลังส่งมอบ ใครถือสิทธิ์ ใครแก้ไขต่อได้ และถ้าอนาคตอยากให้คนอื่นมาแก้ต่อ ทำได้หรือไม่

การอัปเดตและความเข้ากันได้

WordPress เอง ธีม และปลั๊กอินตัวอื่น ๆ ล้วนมีการอัปเดตของตัวเอง เมื่อชิ้นใดชิ้นหนึ่งขยับ ชิ้นอื่นอาจได้รับผลกระทบ สำหรับปลั๊กอินสำเร็จรูป ให้ตรวจข้อมูลรุ่นที่รองรับ ประวัติการอัปเดต และการสนับสนุนจากผู้พัฒนา จำนวนผู้ใช้เพียงอย่างเดียวไม่ยืนยันว่าจะเข้ากับเว็บของเรา

สำหรับปลั๊กอินตามสั่ง ให้ตกลงสภาพแวดล้อมที่ต้องทดสอบและผู้รับผิดชอบเมื่อระบบมีการอัปเดต จะทดสอบเฉพาะเว็บนี้หรือหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับขอบเขตงาน การมีคนดูแลต่อไม่ควรเป็นสิ่งที่คาดเดาเอาเอง

ประเด็นนี้จึงไม่ใช่เรื่องว่าทางไหนปลอดภัยกว่า แต่เป็นเรื่องว่าใครจะเป็นคนรับผิดชอบดูแลต่อ และตกลงกันไว้อย่างไร

การส่งมอบและการพึ่งพาผู้พัฒนา

ถ้าเลือกทางเขียนเอง ควรถามตั้งแต่ก่อนเริ่มว่าจะได้รับอะไรบ้างตอนส่งมอบ อย่างน้อยควรมีตัวปลั๊กอินที่ติดตั้งได้ ซอร์สโค้ด และเอกสารอธิบายว่าระบบทำงานอย่างไร มีการตั้งค่าตรงไหนบ้าง

ที่สำคัญคือถามว่าถ้าวันหนึ่งไม่ได้ทำงานกับผู้พัฒนารายนี้แล้ว คนอื่นจะรับช่วงต่อได้ยากง่ายแค่ไหน คำตอบที่ดีคือโค้ดอ่านรู้เรื่องและมีเอกสารประกอบ ไม่ใช่คำตอบว่าไม่ต้องห่วงเพราะจะดูแลให้ตลอด

ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่งานจริงของลูกค้ารายใด

สมมติร้านขายอุปกรณ์แห่งหนึ่งอยากได้ระบบจองคิวเข้ารับบริการหน้าร้าน ถ้าเงื่อนไขคือเลือกวันเวลา กรอกชื่อและเบอร์ แล้วส่งอีเมลยืนยัน โจทย์ลักษณะนี้ควรเริ่มสำรวจปลั๊กอินสำเร็จรูปและทดลองว่าทำขั้นตอนสำคัญได้ครบหรือไม่

แต่ถ้าเงื่อนไขเปลี่ยนเป็นว่า คิวแต่ละช่องมีช่างที่ทำได้ไม่เหมือนกัน ลูกค้าเก่าจองล่วงหน้าได้ไกลกว่าลูกค้าใหม่ และถ้าจองเกินสามครั้งแล้วไม่มาต้องถูกจำกัดสิทธิ์ เงื่อนไขแบบนี้เฉพาะตัวมากขึ้นเรื่อย ๆ การดัดแปลงของสำเร็จรูปอาจกลายเป็นการแก้หลายจุดจนดูแลยาก และการเขียนเองอาจตรงกว่า

จุดสังเกตคือ ความเฉพาะตัวไม่ได้อยู่ที่หน้าตา แต่อยู่ที่กฎการทำงาน

ข้อควรตัดสินใจ

• ลองใช้ของสำเร็จรูปที่ใกล้เคียงที่สุดสักตัวก่อนได้หรือไม่ เพื่อดูว่าติดตรงไหนจริง ๆ ก่อนลงทุนเขียนเอง
• ถ้าเลือกของสำเร็จรูป ยอมปรับวิธีทำงานของร้านเข้าหาระบบได้แค่ไหน
• ถ้าเลือกเขียนเอง วางแผนดูแลระยะยาวไว้อย่างไร และงบส่วนนี้เตรียมไว้หรือยัง
• ถ้าต้องเชื่อมกับบริการภายนอกอย่างระบบชำระเงินหรือระบบส่งข้อความ ให้ตรวจสอบเป็นรายกรณีว่าบริการนั้นเปิดให้เชื่อมได้จริงและเชื่อมได้ในระดับไหน ไม่ควรถือว่าทุกเจ้าทำได้เหมือนกัน

คำถามที่พบบ่อย

ใช้ของสำเร็จรูปไปก่อน แล้วค่อยเปลี่ยนมาเขียนเองทีหลังได้ไหม

โดยทั่วไปทำได้ และหลายครั้งเป็นลำดับที่สมเหตุสมผล เพราะช่วงที่ใช้ของสำเร็จรูปจะทำให้เห็นชัดว่าต้องการอะไรจริง ๆ สิ่งที่ต้องเตรียมคือแผนย้ายข้อมูลเดิม เพราะปลั๊กอินแต่ละตัวเก็บข้อมูลในโครงสร้างของตัวเอง ควรถามเรื่องนี้ตั้งแต่ก่อนเริ่มเขียนของใหม่

ติดปลั๊กอินหลายตัวเพื่อประกอบเป็นระบบเดียว ดีหรือไม่

ทำได้และหลายเว็บก็ทำแบบนั้น แต่ยิ่งมีชิ้นส่วนมาก จุดที่อาจกระทบกันก็มากตาม เวลามีปัญหาก็ต้องใช้เวลาไล่หามากขึ้น ถ้าพบว่าต้องติดหลายตัวเพียงเพื่อให้ได้ขั้นตอนเดียว อาจถึงเวลาทบทวนว่ารวมเป็นชิ้นเดียวจะดูแลง่ายกว่าหรือไม่

ถ้ายังลังเลว่างานของตัวเองควรไปทางไหน วิธีที่เร็วที่สุดคือเอาขั้นตอนการทำงานจริงมากางแล้วให้ผู้พัฒนาช่วยตรวจทางเลือกว่าติดตรงไหนบ้าง ทางร้านแม่คือคอมพิวเตอร์ ตำบลแม่คือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ รับพัฒนาและแก้ไขปลั๊กอิน WordPress รวมถึงเว็บไซต์และโปรแกรม ดูรายละเอียดและวิธีเริ่มต้นคุยได้ที่หน้า บริการพัฒนาปลั๊กอิน WordPress